السيد الطباطبائي
82
قرآن در اسلام ( طبع جديد ) ( فارسى )
و نيز نبايد از اين نكته غفلت داشت كه قرآن در آيات بسيارى خير در مقابل شر و نفع در مقابل ضرر و همچنين نيك در برابر بد و زيبا در برابر زشت را تصديق مىكند و بسيارى از كارها و كردارها و پديدهها را بد و زشت مىشمارد ، ولى چيزى كه هست اين همه بدىها و زشتىها و ناگوارىها از راه نسبت و مقايسه پيدا مىشود و وجود قياسى و نسبى دارند نه نفسى . مثلًا مار و كژدم بد هستند ولى نسبت به انسان و حيواناتى كه از نيش آنها متضررند نه نسبت به سنگ و خاك . مزه تلخ و بوى مردار منفورند ولى نسبت به ذائقه و شامه انسان نه نسبت به همه . پارهاى از رفتارها و كردارها زشت هستند ولى نسبت به نظام اجتماعى انسان نه در هر نظامى و نه با قطع نظر از نظام اجتماع . آرى ، اگر از نسبت و مقايسه دمى صرفنظر شود دست به روى هر چه گذاشته شود جز اندامى زيبا و هستى حيرتبخش و خيرهكنندهاى به چشم نخواهد خورد و جلوه زيبايى جهان هستى از توانايى وصف و بيان بيرون است ، زيرا خود وصف و بيان از زيبايان جهان هستى مىباشد . در حقيقت آيه شريفه نامبرده مىخواهد روى مردم را از زشت و زيباى قياسى و نسبى برگردانيده متوجه زيبايى مطلق نمايد و افهام را با نظر كلى و عمومى مجهز سازد . پس از دريافت اين تعليم به صدها آيات قرآنى برمىخوريم كه با بيانات گوناگون موجودات جهان هستى را تنها تنها و دسته دسته و گروه گروه و نظامهاى جزئى و كلى را كه در آنها حكومت مىكند آيه و علامت خداى تعالى معرفى مىكند و آنها را از هر جهت كه فرض شوند ( درست تأمل شود ) نشان دهندهء خداى متعال مىشمارد . ما از اين بيانات با عطف نظر به دو آيه گذشته مىفهميم كه اين زيبايى بهتآور كه سراسر جهان هستى را از دو سوى گرفته همانا زيبايى ساحت كبريايى است كه از راه آيات آسمانى و زمينى مشاهده مىشود و هر يك از اجزاء جهان دريچهاى است كه